Đô thị thông minh là xu hướng phát triển tất yếu trong bối cảnh khoa học công nghệ và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ. Việc ứng dụng công nghệ như IoT, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo giúp đô thị nâng cao hiệu quả quản lý, cải thiện chất lượng sống của người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội bền vững.
Vậy đô thị thông minh là gì, vì sao cần xây dựng và mô hình này mang lại những lợi ích nào cho Việt Nam? Bài viết sẽ làm rõ các nội dung cốt lõi liên quan đến phát triển đô thị thông minh và bền vững.
Đô thị thông minh (Smart City) là mô hình thành phố ứng dụng công nghệ số, dữ liệu và đổi mới sáng tạo làm cốt lõi để quy hoạch, quản lý và vận hành, nhằm nâng cao hiệu quả dịch vụ công, cải thiện chất lượng sống, thúc đẩy kinh tế-xã hội bền vững và bảo vệ môi trường, với mục tiêu cuối cùng là lấy người dân làm trung tâm
Đô thị thông minh sử dụng công nghệ và dữ liệu (AI, IoT) thu thập từ thiết bị, tòa nhà và tài sản được xử lý phân tích nhằm quản lý và cải thiện hoạt động trên toàn thành phố một cách hiệu quả như là: giám sát và quản lý hệ thống giao thông và vận tải, nhà máy điện, mạng lưới cấp nước, hệ thống xử lý chất thải, phát hiện vi phạm, quản lý trường học, thư viện, bệnh viện và các tiện ích, dịch vụ cộng đồng khác…
Đô thị thông minh bền vững (Sustainable Smart City) là sự kết hợp yếu tố xây dựng đô thị thông minh với mục tiêu phát triển lâu dài, toàn diện, không chỉ về công nghệ mà còn về môi trường, xã hội (kinh tế, con người), với mục tiêu tối ưu hóa nguồn lực, giảm thiểu tác động và đảm bảo chất lượng cuộc sống hài hòa cho hiện tại và tương lai, thực chất là “thông minh hóa” để đạt “bền vững”.
Việt Nam đang phát triển đô thị thông minh (ĐTTM) theo hướng bền vững, không chỉ dừng ở công nghệ mà tập trung vào tổng thể con người, thể chế, dữ liệu và quy hoạch để nâng cao chất lượng sống, với các mục tiêu hình thành chuỗi ĐTTM tại các vùng kinh tế trọng điểm và kết nối quốc tế, lấy người dân làm trung tâm, áp dụng bộ tiêu chí quốc gia và coi đây là phương thức phát triển đô thị hiện đại, hiệu quả.
- Các thành phố tiên phong phát triển đô thị thông minh ở Việt Nam gồm: Đà Nẵng (quản lý nước, giao thông), Hà Nội & TP.HCM (thẻ thông minh, WiFi công cộng).
- Áp dụng bộ tiêu chí: Sử dụng bộ tiêu chí ĐTTM bền vững để đo lường, định hướng lộ trình phát triển.
Cuộc sống tiện nghi trong thành phố thông minh
Trong đô thị thông minh các hoạt động, sinh hoạt trong cuộc sống hàng ngày được tối ưu hóa tối đa như:
- Việc di chuyển trở nên nhanh chóng và linh hoạt nhờ hệ thống giao thông thông minh, giảm tắc đường hiệu quả, tiết kiệm nhiều thời gian.
- Tiêu chuẩn chăm sóc sức khỏe tốt hơn nhờ việc ứng dụng công nghệ vào công tác khám chữa bệnh. Các thiết bị thông minh sẽ theo dõi sức khỏe con người hàng ngày.
- Trẻ em được học tập trong môi trường giáo dục thông minh. Những công nghệ mới kết hợp với AI – trí tuệ nhân tạo được đưa vào chương trình đào tạo.
- Smart House với người máy, robot và trang thiết bị thông minh được lắp đặt trong từng ngóc ngách của ngôi nhà biến việc nhà trở nên đơn giản và dễ dàng.
Các yếu tố chính của đô thị thông minh
Các yếu tố cần thiết tạo nên một đô thị thông minh bao gồm:
- Quản lý – tổ chức: chính quyền bắt buộc phải sử dụng công nghệ thông tin hiện đại.
- Công nghệ: Các dịch vụ và hạ tầng trọng yếu được quản lý bởi công nghệ điện toán thông minh.
- Cộng đồng dân cư là chủ thể chính trong đô thị thông minh là những công dân hiện đại, có khả năng tham gia giám sát, thậm chí có thể tham gia vào công tác quản lý thành phố.
- Kinh tế: lợi ích kinh tế là động lực chính thúc đẩy việc xây dựng khu đô thị thông minh.
- Hạ tầng công nghệ thông tin, truyền thông: ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng phát triển của smart city.
- Môi trường tự nhiên: là giá trị cốt lõi mà đô thị thông minh hướng tới. Thông qua ứng dụng công nghệ con người sẽ quản lý hiệu quả nguồn tài nguyên thiên nhiên đồng thời đưa ra các biện pháp chống chọi với các tác nhân gây biến đổi môi trường.
Một vài ví dụ của đô thị thông minh
- Sử dụng hệ thống dùng cảm biến quản lý đèn đường, giảm mức tiêu thụ năng lượng và thuận tiện trong khâu quản lý, theo dõi và kiểm tra.
- Sử dụng cảm biến để theo dõi tình hình rò rỉ nước sạch, chống thất thoát nước cho thành phố.
- Sử dụng thiết bị giám sát ô nhiễm để nhanh chóng cung cấp thông tin cảnh báo cho người dân, nhất là những người có bệnh về đường hô hấp để có cách ứng phó kịp thời.
- Cảm biến xác định số xe trong bãi, có thể liên kết các bãi xe trong khu vực để điều phối giao thông, bãi đỗ cũng như hỗ trợ người lái xe.
- Cảm biến nhận dạng khuôn mặt kiểm soát người tham gia phương tiện công cộng, giảm chi phí quản lý, in vé và thuê mướn nhân công.
CÁC GIẢI PHÁP IOT PHỤC VỤ ĐÔ THỊ THÔNG MINH tại Eco-Smart
Giải pháp IoT ứng dụng trong quản lý năng lượng toà nhà và nhà máy sản xuất giúp sử dụng năng lượng hiểu quả, tự động hoá vận hành sàn xuất và giảm thất thoát đáng kể.
QUẢN LÝ NĂNG LƯỢNG
Điện - Nước - Dầu - Hơi - Khí Nén
BẢO TRÌ THÔNG MINH
Tình trạng - Hiệu suất máy móc - Chuẩn đoán hư hỏng
TỰ ĐỘNG HOÁ SẢN XUẤT
Cobot - Delta - Xe tự hành AGV - Điều khiển tự động PLC
KIỂM SOÁT KHO THÔNG MINH
Nhiệt độ - Độ ẩm - Robot vận chuyển
Các đô thị thông minh nổi tiếng trên thế giới
Hiện nay, trên thế giới có rất nhiều đô thị thông minh trong đó top 3 dưới đây là những mô hình ứng dụng hiện đại, nổi tiếng hàng đầu thế giới.
New York
Nhiều năm liên tiếp, New York luôn giữ vững thứ hạng đầu bảng trong danh sách các đô thị thông minh bậc nhất thế giới. Các giải pháp thông minh được ứng dụng tại đây tập trung giải quyết vấn đề liên quan đến việc bảo tồn nước, quản lý chất thải và an toàn công cộng.
Với dân số hơn 8,5 triệu người, môi ngày thành phố tiêu tốn đến 3,8 tỷ lít nước. Do đó, Cục Bảo vệ Môi trường đã triển khai hệ thống đọc đồng hồ tự động quy mô lớn để thu thập thông tin nhanh chóng về lượng tiêu thụ.
Các thùng rác thông minh hoạt động nhờ năng lượng mặt trời được đặt tại nhiều nơi nhằm theo dõi mức độ xả rác và đảm bảo việc thu gom rác diễn ra thực hiện thường xuyên.
Để cải thiện việc phát hiện tội phạm, thành phố triển khai Dự án HunchLab – giải pháp phần mềm sử dụng dữ liệu lịch sử và mô hình địa điểm để dự đoán sự cố xảy ra. Giải pháp giúp xác định các điểm nóng về tội phạm giúp cảnh sát tăng cường an toàn trong khu vực công cộng.
London
London là đô thị thông minh hàng đầu châu Âu, xếp thứ 2 ngay sau New York. Đây là thành phố đông dân nhất ở Anh và cũng là trung tâm đầu não của nhiều trong lĩnh vực trọng điểm.
Để giải quyết áp lực trong giao thông vận tải, thành phố đã triển khai Heathrow pods – hệ thống xe điện không người lái, không phát ra khí thải. Heathrow pods có khả năng tự động vận chuyển hành khách trên tuyến đường dài 3,9 km chỉ trong 5 phút (từ Nhà ga số 5 đến bãi đậu xe phía Bắc Sân bay Heathrow). Nhờ hệ thống này, London đã loại bỏ được 70.000 chuyến xe bus ~ tương đương với 100 tấn khí thải carbon dioxide thải ra môi trường tính từ năm tháng 5/2011.
Singapore
Là đất nước có diện tích khiêm tốn nhưng “đảo quốc sư tử” đã đạt được rất nhiều thành tựu trong việc phát triển công nghệ, tiếp cận quốc tế và bảo vệ môi trường. Thành phố đã triển khai hệ thống giao thông: One Monitoring – cổng thông tin toàn diện, có thể truy cập thông tin giao thông thu thập từ các camera giám sát lắp đặt trên đường và xe taxi bằng GPS.
Ngoài ra, Singapore cũng triển khai các hệ thống khác như:
- Hệ thống hướng dẫn đỗ xe, cung cấp cho các tài xế thông tin real-time về tình trạng chỗ đỗ xe.
- Ứng dụng thùng rác thông minh cho phép quản lý các loại chất thải thông minh.
- Virtual Singapore – bản sao kỹ thuật số có thể tương tác, được hiển thị dưới dạng hình ảnh 3 chiều. Nó ho phép Chính phủ theo dõi hoạt động của toàn bộ kết cấu hạ tầng trong thành phố theo thời gian thực. Qua đó, phân tích tất cả yếu tố: tình hình an ninh, mật độ dân cư, chất lượng không khí,…
Một số đô thị thông minh tiêu biểu tại Việt Nam
Tại Việt Nam, một số tỉnh thành cũng đang dần phát triển và triển khai xây dựng mô hình đô thị thông minh. Tuy chỉ dừng lại ở việc thí điểm trên khu vực quy mô hẹp nhưng đây sẽ là bước đệm để thành phố, đất nước tiến xa hơn trong tương lai. Có thể kể đến những “cái tên” như:
Khu đô thị mới Thủ Thiêm (TP.HCM)
Ứng dụng quản lý giao thông thông minh, xử lý nước thải, quản lý năng lượng và phát triển không gian sống xanh, hướng đến trung tâm tài chính – thương mại hiện đại.
Khu đô thị Vinhomes Smart City Hà Nội
Triển khai IoT, AI, Big Data trong quản lý đô thị; phát triển giao thông thông minh, xe buýt điện, smart parking và hạ tầng kết nối đồng bộ. Với vị trí tọa lạc tại trung tâm khu vực Mỹ Đình, đây là điểm sống lý tưởng dành cho cộng đồng người nước ngoài đang sinh sống và làm việc tại TP. Hà Nội và thế hệ công dân toàn cầu của Việt Nam.
Khu đô thị Ecopark (Hưng Yên)
Mô hình đô thị sinh thái thông minh, tích hợp chiếu sáng tự động, quản lý rác thải thông minh và không gian xanh quy mô lớn.
The Peak Garden Hồ Chí Minh
Hội tụ không gian sống chuẩn mực, an toàn dành cho mọi gia đình tại trung tâm TP HCM. Các căn hộ tại The Peak Garden có “chỉ số bảo vệ sức khỏe” nằm trong top đầu khi sở hữu không gian sống biệt lập, thân thiện với thiên nhiên với lớp hành lang xanh bao bọc cùng hệ thống chăm sóc sức khỏe hiện đại bậc nhất Việt Nam.
