Nếu nhà máy của bạn đang xuất khẩu sang thị trường châu Âu (EU), đặc biệt trong các ngành như thép, nhôm, xi măng, cơ khí, điện, hóa chất hoặc sản xuất công nghiệp, thì CBAM là một vấn đề cực kỳ quan trọng cần chuẩn bị ngay từ bây giờ.
thực trạng
EU lo ngại rằng các doanh nghiệp trong khối có thể chuyển hoạt động sản xuất gây phát thải carbon cao ra nước ngoài (hiện tượng “rò rỉ carbon”), làm suy yếu nghiêm trọng tham vọng khí hậu của EU và toàn cầu.
“EU là khu vực thương mại đầu tiên trên thế giới đánh thuế carbon đối với hàng hóa nhập khẩu. Chúng tôi đã thảo luận vấn đề này trong hơn 20 năm qua. Đây là một thỏa thuận lịch sử về khí hậu.”
– Ông Pascal Canfin, Chủ tịch Ủy ban Môi trường của Nghị viện châu Âu –
giải pháp – cbam
Để ngăn chặn nguy cơ này, CBAM ra đời để cân bằng giá carbon giữa sản phẩm nội địa và nhập khẩu. Về bản chất, CBAM sẽ đánh thuế carbon đối với tất cả hàng hóa nhập khẩu vào EU dựa trên cường độ phát thải khí nhà kính trong quy trình sản xuất tại nước sở tại. EU tin rằng cơ chế này sẽ khuyến khích ngành công nghiệp sạch hơn ở các nước ngoài EU.
Hiểu đơn giản: Nếu sản phẩm xuất khẩu sang EU phát thải nhiều CO₂ trong quá trình sản xuất, doanh nghiệp sẽ phải trả thêm chi phí carbon.
Giai đoạn đầu, CBAM áp dụng với các ngành có phát thải cao: Sắt thép, Nhôm, Xi măng, Phân bón, Điện, Hydro
Tuy nhiên EU đang có xu hướng mở rộng thêm sang:
CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) là Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon do Liên minh Châu Âu (EU) ban hành. CBAM đang là một trong những vấn đề nóng nhất đối với các nhà xuất khẩu Việt Nam. Chính thức áp dụng giai đoạn chuyển tiếp từ ngày 01/10/2023 và thực hiện đầy đủ từ năm 2026, CBAM sẽ tác động đáng kể đến hàng hóa Việt Nam xuất khẩu vào thị trường EU. Vậy, CBAM là gì, tác động ra sao và Việt Nam cần làm gì để ứng phó hiệu quả?
Theo Quy định (EU) 2023/956 ngày 10/5/2023 của Ủy ban Châu Âu, CBAM sẽ bắt đầu áp dụng trong giai đoạn chuyển tiếp từ ngày 01/10/2023, với giai đoạn báo cáo đầu tiên cho các nhà nhập khẩu kết thúc vào ngày 31/01/2024.
| Giai đoạn | Nội dung chính |
|---|---|
| Giai đoạn chuyển tiếp (2023–2025) |
Doanh nghiệp chỉ cần:
|
| Giai đoạn chính thức từ 01/01/2026 |
CBAM chính thức có hiệu lực đầy đủ. Nhà nhập khẩu EU phải:
|
| Từ 2027 |
Deadline đầu tiên: 30/09/2027 |
Trong tương lai gần, khách hàng châu Âu sẽ yêu cầu:
Nếu không cung cấp được:
CBAM tạo thêm “chi phí carbon”. Ví dụ:
=> Hàng hóa sẽ bị tính carbon cao hơn.EU đã công bố mức giá chứng chỉ CBAM đầu tiên khoảng 75 EUR/tấn CO₂
Nhiều doanh nghiệp nghĩ rằng: “Tôi không bán trực tiếp sang EU nên không bị ảnh hưởng.”
Thực tế, nếu bạn là:
thì khách hàng của bạn vẫn sẽ yêu cầu dữ liệu carbon.
Nghiên cứu khảo sát của các chuyên gia trên 4 lĩnh vực xuất khẩu đáng kể vào EU (nhôm, thép, xi măng và phân bón) cho thấy tác động của CBAM không lớn đối với toàn bộ nền kinh tế, nhưng đối với từng ngành hàng và doanh nghiệp, giá trị xuất khẩu giảm đi là không nhỏ, làm gia tăng áp lực cạnh tranh. Cụ thể, lĩnh vực thép có khả năng giảm khoảng 4% giá trị xuất khẩu, ngành nhôm giảm hơn 4%.
Để ứng phó với CBAM, Việt Nam nên lựa chọn giải pháp chấp nhận Cơ chế CBAM và tìm cách giảm thiểu tác động tích cực của cơ chế này.
Đối với Doanh nghiệp (đặc biệt trong các ngành có nguy cơ cao như thép, nhôm, lọc dầu, xi măng, giấy, thủy tinh, phân bón, năng lượng…) để đáp ứng CBAM doanh nghiệp cần:
Nếu không có dữ liệu đáng tin cậy, doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn trong việc chứng minh lượng phát thải và có thể chịu chi phí carbon cao hơn.
Đối với chính phủ và cơ quan nhà nước cần có vai trò:
Điện - Nước - Dầu - Hơi - Khí Nén
Tình trạng - Hiệu suất máy móc - Chuẩn đoán hư hỏng
Cobot - Delta - Xe tự hành AGV - Điều khiển tự động PLC
Nhiệt độ - Độ ẩm - Robot vận chuyển
CBAM không chỉ là một thách thức mà còn là động lực để các doanh nghiệp Việt Nam đẩy nhanh quá trình chuyển đổi xanh, nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng từ cả phía Chính phủ và doanh nghiệp sẽ giúp Việt Nam chủ động thích ứng và biến thách thức thành cơ hội phát triển bền vững.
